M142 HIMARS

M142 HIMARS
Ilustracja
Dane podstawowe
Państwo

 Stany Zjednoczone

Producent

Lockheed Martin

Typ pojazdu

wyrzutnia rakiet

Trakcja

kołowa

Załoga

3

Historia
Prototypy

1999

Produkcja

2003–

Dane techniczne
Długość

7,0 m

Szerokość

2,4 m

Wysokość

3,2 m

Masa

16 250 kg

Osiągi
Prędkość

95 km/h

Zasięg

480 km

Dane operacyjne
Uzbrojenie
6 × 227 mm GMLRS o zasięgu 15-84 km lub 1 × MGM-140 ATACMS o zasięgu 70-300 km
M142 w wersji nieopancerzonej opuszczający ładownię samolotu C-130
Wyrzutnia w wariancie opancerzonym
Strzelania z systemu M142 HIMARS
Wyrzutnia M142 oraz zasobnik z pociskami jako eksponat w muzeum White Sands Missile Range Museum

M142 High Mobility Artillery Rocket System, w skrócie HIMARS – system artylerii rakietowej wysokiej mobilności, lekka wieloprowadnicowa wyrzutnia rakiet zamontowana na podwoziu opancerzonej ciężarówki Oshkosh M1140. Wyrzutnia rakiet produkcji Lockheed Martin, opracowana pod koniec lat 90 XX wieku dla armii Stanów Zjednoczonych.

Historia

Głównym powodem rozpoczęcia prac była chęć stworzenia tańszego oraz lżejszego odpowiednika systemu M270 MLRS, który dało by się transportować na pokładach samolotów transportowych Lockheed C-130 Hercules. Podwozie kołowe ciężarówki było tańsze w eksploatacji od gąsienicowego nośnika M993, na jakim oparto system M270. Zadecydowano się na użycie kołowego nośnika z rodziny ciężarówek FMTV. Ostatecznie prace nad systemem M142 ruszyły w ramach programu Rapid Force Projection Initiative (RFPI) w 1996 roku. W 1999 roku zaprezentowano ostateczny prototyp, który oznaczono jako XM142. W październiku 2000 roku rozpoczęto testy ogniowe systemu, które zakończyły się powodzeniem. Wystrzelono wówczas 18 rakiet ER-MLRS. Wszystkie testy zakończyły się w 2002 roku. Systemy kierowania ogniem, elektronika i urządzenia łączności zestawu HIMARS są wymienne takie same jak w wyrzutniach M270. Proces szkolenia załogi przebiega w taki sam sposób[1][2].

W 2003 roku Lockheed Martin otrzymał pierwszy kontrakt na dostawę 89 wyrzutni dla United States Army oraz 4 dla Marine Corps. W 2005 roku zestawy HIMARS zostały wysłane do Iraku[3].

Konstrukcja

Nośnik i wyposażenie

Początkowo wyrzutnia systemu HIMARS została osadzona na nieopancerzonej ciężarówce FMTV w układzie napędowym 6×6, jednak z późniejszymi seriami produkcyjnymi zestaw osadzono na opancerzonej ciężarówce Oshkosh M1140 także w układzie 6×6. Wersja nieopancerzona napędzana była przez silnik wysokoprężny Caterpillar C7 o mocy 290 KM, który sprzężony był z automatyczną skrzynią biegów Allison 3700SP z siedmioma przełożeniami. Początkowy wariant miał długość 5,04 m, szerokość 2,16 m oraz wysokość 2,25 m. Zestaw ważył 10,88 ton. Jego prędkość maksymalna to 85 km/h po drogach, zaś zasięg wynosił 480 km. Z późniejszymi seriami produkcyjnymi nośnik oparty na ciężarówce FMTV został zastąpiony nowszą i opancerzoną ciężarówką Oshkosh M1140. Nowy nośnik ma długość 7,0 m, szerokość 2,4 m oraz wysokość 3,2 m. Zestaw waży 16 250 kg. Jego prędkość maksymalna to 95 km/h. M142 może być transportowany w ładowni samolotu transportowego C-130 Hercules[4][5].

Załoga składa się z 3 żołnierzy – kierowcy, operatora uzbrojenia i dowódcy. Nowa kabina jest całkowicie zamkniętą i opancerzona. Zapewnia ochronę przed ostrzałem z broni ręcznej i odłamkami pocisków artyleryjskich. Wyposażenie elektroniczne oraz system kierowania ogniem jest taki sam jak w przypadku wyrzutni M270. Wyrzutnia jest taka sama jak w wozie M270, jednak zabiera ona o połowę mniejszą liczbę pocisków – maksymalnie do 6 sztuk[6][5].

Uzbrojenie

M142 HIMARS przewozi pojedynczą wyrzutnię tożsamą z systemem M270 MLRS, jednak wyrzutnia ta jest o połowę mniejsza. Zestaw może używać standardowych niekierowanych pocisków typu MLRS o kalibrze 227 mm, ale także amunicję kierowaną systemu GMLRS o zasięgu od 15 do ponad 70 km. Dodatkowo wyrzutnia obsługiwać może rodzinę pocisków kierowanych MGM-140 ATACMS, które dysponują zasięgiem od 25 do 300 km (zależnie od wersji). M142 jest w stanie używać pocisków rakietowych z subamunicją kasetową[7][6].

Służba

Stany Zjednoczone

W styczniu 2000 roku Lockheed Martin otrzymał kontrakt na rozwój i wyprodukowane sześciu przedseryjnych wyrzutni HIMARS. Kolejne dwie wyrzutnie HIMARS zostały zamówione w ramach dwuletniego programu testów dla US Marine Corps. US Army i US Marine Corps podpisały w marcu 2003 roku kontrakt na produkcję niskoseryjną 89 wyrzutni dla armii i czterech dla USMC. W styczniu 2004 roku zawarto drugi kontrakt na 25 wyrzutni dla armii i jedną dla USMC. Trzecia umowa na mocy której zakupiono 37 wyrzutni dla armii i jednej dla USMC, została podpisana w styczniu 2005 roku. Planowane było zamówienie łącznie 900 wyrzutni. M142 HIMARS wszedł do służby w Armii Stanów Zjednoczonych w czerwcu 2005 roku w 27. Dywizjonie Artylerii Polowej 18. Korpusu Powietrznodesantowego z Fort Bragg w Północnej Karolinie. Pierwszy kontrakt na produkcję seryjną zawarto w grudniu 2005 roku[5][8].

Polska

W Polsce system HIMARS został wybrany w ramach programu nowoczesnej artylerii rakietowej Homar. Początkowo, od 2007 roku prowadzono na zlecenie wojska analizy dotyczące możliwości skonstruowania takiego systemu, określanego też jako MLRS-P, siłami polskiego przemysłu, z zastosowaniem jedynie niektórych rozwiązań zagranicznych[9]. W 2013 roku jednakże, z uwagi na brak własnych gotowych rozwiązań, zdecydowano o wyborze i dostosowaniu systemu zagranicznego, który miał być zabudowany na polskich podwoziach Jelcz P662D.35 i wykorzystywać polski system kierowania ogniem, a część pozostałych elementów miała być produkowana na licencji[10]. W 2014 roku, pod wpływem wojny w Donbasie, program Homar został uznany za jeden z priorytetowych dla Wojska Polskiego[10]. Oprócz oferty amerykańskiej Lockheed Martin – producenta HIMARS, rozpatrywano też izraelski system Lynx i turecki T-122/300[11]. Opracowaniem systemu zajmowało się konsorcjum zarządzane najpierw przez Hutę Stalowa Wola. Od lipca 2016 roku liderem programu w miejsce prywatnej HSW została Polska Grupa Zbrojeniowa, która według ocen prasy fachowej, nie była przygotowana do takiego zadania, zwłaszcza po zmianach personalnych w państwowym przemyśle zbrojeniowym wiążących się z objęciem rządów przez Zjednoczoną Prawicę i odsunięciem części fachowców[12][13]. W lipcu 2017 roku, podczas wizyty prezydenta USA Donalda Trumpa, ogłoszono o wyborze partnera amerykańskiego, co według komentatorów miało podłoże głównie polityczne, a nie merytoryczne[12]. Prace nad polonizacją systemu i stworzeniem wszystkich jego elementów jednak się opóźniały z różnych przyczyn, w tym zmian organizacyjnych i personalnych po stronie polskiej w ramach tworzenia państwowego holdingu zbrojeniowego oraz przedłużających się negocjacji z partnerem amerykańskim, niechętnym do transferu technologii[13]. Z uwagi na długi czas trwania prac i zmiany wymagań, zachodziła konieczność rozpoczynania prac od nowa, rosły również koszty[13]. Ostatecznie Ministerstwo Obrony Narodowej kierowane przez Mariusza Błaszczaka w lipcu 2018 roku ogłosiło o odrzuceniu oferty PGZ powstania systemu z udziałem polskiego przemysłu i zakupić gotowy moduł dywizjonowy w całości w USA[12]. 13 lutego 2019 roku podpisano umowę na zakup dywizjonowego modułu ogniowego HIMARS, w tym 20 wyrzutni (dwie przewidziano jako szkolne) i 300 pocisków, o wartości 414 mln USD[14]. Decyzja i sposób procedowania w tej sprawie krytykowane są w prasie fachowej jako prowadzące do zakupienia systemu opartego o nietypowe w Polsce podwozia i systemy kierowania ogniem oraz częściowo niekompatybilne systemy dowodzenia i łączności, a przy tym bez korzyści dla polskiego przemysłu i zdobywania przezeń nowych kompetencji[13][15]. 26 maja 2022 roku minister obrony Mariusz Błaszczak ogłosił podpisanie zapytania (Letter of Request) na zakup 500 wyrzutni dla około 80 baterii systemu[16].

Użytkownicy

Przypisy

  1. Maciejewski 2019a ↓, s. 34-35.
  2. M142 HIMARS, Military.com [dostęp 2022-04-25] (ang.).
  3. Maciejewski 2019a ↓, s. 34.
  4. High Mobility Artillery Rocket System (HIMARS) — M142 - USAASC [dostęp 2022-04-25] (ang.).
  5. a b c HIMARS - High-Mobility Artillery Rocket System, Army Technology [dostęp 2022-04-25] (ang.).
  6. a b HIMARS M142 high mobility artillery rocket missile launcher system data, www.armyrecognition.com [dostęp 2022-04-25] (ang.).
  7. a b c d Maciejewski 2019b ↓, s. 43-44.
  8. M142 High Mobility Artillery Rocket System (HIMARS), www.globalsecurity.org [dostęp 2022-04-25].
  9. Kwasek i Bączyk 2019 ↓, s. 26-27.
  10. a b Kwasek i Bączyk 2019 ↓, s. 28-29.
  11. Kwasek i Bączyk 2019 ↓, s. 29, 32.
  12. a b c Likowski 2018 ↓, s. 4-6.
  13. a b c d e Kwasek i Bączyk 2019 ↓, s. 32-34.
  14. Tomasz Dmitruk. Modernizacja Techniczna Sił Zbrojnych RP w 2019 roku. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 3/2020, s. 19-20, marzec 2020. Warszawa: Magnum X. ISSN 1230-1655. 
  15. Likowski 2018 ↓, s. 6-8.
  16. Błaszczak zapowiada bezprecedensowe wzmocnienie artylerii, defence24.pl [dostęp 2022-05-26] (pol.).
  17. a b c d e HIMARS dla Polski, www.milmag.pl [dostęp 2020-07-10] (pol.).
  18. ŁP. Pierwsze wyrzutnie HIMARS w Rumunii. „Wojsko i Technika”. Nr 3/2021. s. 6. ISSN 2450-1301. 

Bibliografia

  • Tomasz Kwasek, Norbert Bączyk. Program Homar - dlaczego polski przemysł nie dostał nic?. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 6/2019, s. 31, czerwiec 2019. Warszawa: Magnum X. ISSN 1230-1655. 
  • Michał Likowski. Agonia Homara. „Raport – Wojsko Technika Obronność”. Nr 08/2018, 2018. Agencja Lotnicza Altair. 
  • Adam Maciejewski. M270 i M142 HIMARS - zarys rozwoju cz.1. „Wojsko i Technika”. 4/2019, s. 30-35, 2019. ZBiAM. ISSN 2450-1301. 
  • Adam Maciejewski. M270 i M142 HIMARS - zarys rozwoju cz.2. „Wojsko i Technika”. 5/2019, s. 36-46, 2019. ZBiAM. ISSN 2450-1301. 

Linki zewnętrzne

Informacja

Artykuł M142 HIMARS w polskiej Wikipedii zajął następujące miejsca w lokalnym rankingu popularności:

Prezentowana treść artykułu Wikipedii została wyodrębniona w 2022-06-07 na podstawie https://pl.wikipedia.org/?curid=4844558