Beyoncé

Beyoncé

Beyoncé (2023)
Imię i nazwisko	Beyoncé Giselle Knowles-Carter
Pseudonim	Beyoncé, Beé, Queen B
Data i miejsce urodzenia	4 września 1981 Houston
Typ głosu	sopran[1]
Gatunki	R&B[2], contemporary R&B[2], teen pop, pop, dance-pop[2]
Zawód	piosenkarka, aktorka, autorka piosenek, producentka muzyczna, tancerka, biznesmenka, reżyserka, projektantka mody
Aktywność	od 1997
Wydawnictwo	Columbia Records
Powiązania	Jay-Z, Solange, Destiny’s Child, Britney Spears, Pink, Lady Gaga, Nicki Minaj
Zespoły
Destiny’s Child (1990–2005)
Odznaczenia
Lista nagród i nominacji Beyoncé
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa

Beyoncé (wym. [biˈjɒnseɪ]), właśc. Beyoncé Giselle Knowles-Carter (ur. 4 września 1981 w Houston)^[3][4] – amerykańska piosenkarka, aktorka, autorka piosenek, producentka muzyczna, reżyserka i businesswoman.

Jako dziecko uczestniczyła w konkursach wokalno-tanecznych. Profesjonalną karierę muzyczną rozpoczęła jako liderka girlsbandu Destiny’s Child, który został jednym z najlepiej sprzedających się zespołów żeńskich na świecie. W 2000 podpisała kontrakt z wytwórnią muzyczną na solowy album, Dangerously in Love, który wydała w 2003. Krążek osiągnął sukces komercyjny, m.in. dzięki singlom „Crazy in Love” i „Baby Boy”. W 2006 po zakończeniu działalności Destiny’s Child wydała album pt. B’Day, który promowała m.in. singlami: „Déjà Vu”, „Irreplaceable”, czy „Beautiful Liar”. W 2007 została wydana ścieżka dźwiękowa do filmu Dreamgirls, do którego Beyoncé nagrała m.in. utwór „Listen”. Następnie nagrała i wydała album pt. I Am... Sasha Fierce który zawierał hity: „Single Ladies”, „Halo”, „Diva” i „If I Were a Boy”.

W 2011 wydała album pt. 4, który promowała singlami, takimi jak „Run the World (Girls)” czy „Love on Top”. W 2013 wydała album, zatytułowany po prostu Beyoncé, który został jej pierwszym „albumem wizualnym”. Kolejny album artystki pt. Lemonade został dobrze przyjęty przez fanów oraz krytyków i okrzyknięto go najlepiej sprzedającym się albumem w 2016. W 2018 wydała album Everything is Love, który powstał we współpracy z mężem Jayem-Z jako The Carters. W 2020 wydała album muzyczny i wizualny Black Is King, a w 2021 wydała piosenkę „Be Alive”, za którą otrzymała nominację do Oscara. W 2022 opublikowała album pt. Renaissance.

Oprócz kariery muzycznej Beyoncé jest zaangażowana w projekty filmowe. Na ekranie zadebiutowała w filmie Carmen: A Hip Hopera. Następnie zagrała w filmach: Austin Powers i Złoty Członek (2002), Wojna pokus (2003) oraz Różowa Pantera (2006). Za zagranie głównej roli w filmie muzycznym Dreamgirls (2006) otrzymała nominację do Złotego Globu. W 2019 użyczyła głosu do nowej wersji filmu Król Lew. Pełniła role producenta, scenarzysty i reżysera w kilku dokumentach muzycznych oraz wizualizacji albumowych. Za swoje zaangażowanie na rzecz filmu oraz telewizji otrzymała: dwie Czarne Szpule, Kryształową Statuetkę, MTV Movie Award, osiem nominacji do Primetime Emmy Awards oraz dwie nominacje do Nagrody Satelity.

Jest najczęściej honorowanym artystą w historii Grammy, z 32 wyróżnieniami (29 solowo oraz 3 jako członkini Destiny’s Child). Dodatkowo zdobyła 29 MTV Video Music Awards oraz 32 Nagrody BET, co czyni ją najczęściej nagradzaną artystka wsród tych dwóch plebiscytów. Posiadając na koncie 200 mln sprzedanych singli, jest jedną z najlepiej sprzedających się artystów na świecie. Siedem wydanych przez nią albumów znalazło się na pierwszym miejscu list Billboard 200, a 21 singli zostało uwzględnionych w pierwszej dziesiątce utworów listy Billboard Hot 100. Została wpisana 23 razy do Księgi rekordów Guinnessa. W lutym 2010 została uznana przez RIAA za najczęściej certyfikowaną wokalistkę dekady 2000–2009. W 2011 została uhonorowana nagrodą specjalną Billboard Millennium Award, wyróżniającą jej dokonania oraz wpływ na rozwój przemysłu muzycznego. W styczniu 2023 zajęła ósme miejsce na liście 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów magazynu „Rolling Stone”.

Życiorys

1981–1997: Dzieciństwo, edukacja i początek kariery

Urodziła się w Houston, w stanie Teksas jako córka Mathew, menedżera oraz producenta, i Tiny, stylistki fryzur i projektantki. Jej ojciec jest Afroamerykaninem, a matka luizjańską Kreolką (ma pochodzenie indiańskie, afroamerykańskie i francuskie)^[5]. Została wychowana w tradycyjnej, chrześcijańskiej rodzinie, tradycji protestanckiej^[6]. Młodszą siostrą Knowles jest Solange, wokalistka, modelka i aktorka. Imię Beyoncé stanowiło hołd wobec matki Tiny Knowles, której nazwisko brzmiało Beyincé^[5].

Uczęszczała do St. Mary’s Elementary School w Teksasie, gdzie brała udział w zajęciach tanecznych, na których uczyła się m.in. jazzu i baletu. W wieku siedmiu lat wzięła udział w pierwszym konkursie, wykonując „Imagine” Johna Lennona; po występie uzyskała owacje na stojąco i ostatecznie zwyciężyła w konkursie^[7][8]. Krótko po tym zaczęła wzbudzać zainteresowanie lokalnej prasy; dziennik Houston Chronicle wspomniał o jej nominacji do nagrody The Sammy^[9].

W 1990 roku uczęszczała do Parker Elementary School, szkoły muzycznej w Houston, gdzie była członkinią chóru^[10]. Poza tym ukończyła High School for the Performing and Visual Arts oraz Alief Elsik High School^[5][11][12]. Beyoncé przez dwa lata występowała również w chórze Zjednoczonego Kościoła Metodystycznego St. John’s^[10][13].

W wieku ośmiu lat, podczas jednego z przesłuchań, poznała LaTavię Roberson^[14]. Obie, wraz z przyjaciółką Beyoncé Kelly Rowland, utworzyły zespół Girl’s Tyme; liczba członkiń ostatecznie zwiększyła się do sześciu^[7][10]. Grupa stała się popularna w Stanach Zjednoczonych, co sprawiło, że do Houston udał się producent muzyczny Arne Frager. Zaprosił Girl’s Tyme do swojego studia, The Plant Recording Studios, w Północnej Kalifornii i uznał, że to Knowles powinna być liderką, gdyż nie tylko potrafi dobrze śpiewać, ale ma odpowiednią osobowość^[10]. Chcąc, aby zespół podpisał kontrakt z dużą wytwórnią, Frager zgłosił go do Star Search, najpopularniejszego ówcześnie programu młodych talentów^[10][15]. Girl’s Tyme nie udało się jednak odnieść sukcesu, ponieważ, jak stwierdziła Knowles, ich piosenka nie była wystarczająco dobra^[16][17].

1997–2001: Era Destiny’s Child

 Osobny artykuł: Destiny’s Child.

Czerpiąc inspirację z Księgi Izajasza, zespół w 1993 roku zmienił nazwę na Destiny’s Child^[14]. Od tego czasu grupa występowała podczas lokalnych wydarzeń, a w 1997 roku podpisała umowę z Columbia Records oraz nagrała debiutancką piosenkę w wytwórni, „Killing Time”, która została umieszczona na ścieżce dźwiękowej filmu Faceci w czerni^[14][17]. W 1998 roku zespół wydał album pt. Destiny’s Child, z którego pochodził pierwszy znany hit, „No, No, No”. Płyta uczyniła z Destiny’s Child grupę rozpoznawalną w całych Stanach Zjednoczonych oraz przyniosła jej trzy nagrody Soul Train Music Awards^[14]. Zespoł w 1999 roku dotarł na szczyty list przebojów za sprawą multiplatynowego albumu The Writing’s on the Wall, z którego pochodzą przeboje: „Bills, Bills, Bills” (pierwszy singel numer jeden), „Jumpin’, Jumpin’” i „Say My Name”. Za ostatni hit grupa odebrała nagrodę Grammy za najlepszy utwór R&B duetu lub grupy^[14]. The Writing’s on the Wall rozszedł się w sumie w ponad 8 milionach kopii, stając się przełomowym albumem w twórczości Destiny’s Child^[16][18][19].

W 2000 roku zespół wydał piosenkę „Independent Women Part I”, wydaną na ścieżce dźwiękowej filmu Aniołki Charliego. Utwór okazał się najpopularniejszym singlem w karierze zespołu, pozostając na 1. miejscu Billboard Hot 100 przez jedenaście tygodni^[14][18]. Trzeci album zespołu, Survivor, ukazał się w maju 2001 roku i zadebiutował na 1. miejscu Billboard 200, rozchodząc się w pierwszym tygodniu w 663 tysiącach egzemplarzach^[20]. Survivor sprzedał się w sumie w ponad 10 milionach kopii na świecie^[21]. Pochodzące z niego single „Survivor” oraz „Bootylicious” uplasowały się na szczycie Hot 100, a „Survivor” zdobył dodatkowo nagrodę Grammy dla najlepszej piosenki R&B duetu lub grupy.

Po premierze albumu świątecznego 8 Days of Christmas zespół ogłosił przerwę, gdyż wszystkie członkinie pragnęły zająć się projektami solowymi^[14].

2000–2002: Początki kariery solowej i aktorskiej

W 2000 roku Knowles podpisała z Columbia Records kontrakt na wydanie trzech albumów^[22]. Jednak już wtedy, gdy była członkinią Destiny’s Child próbowała swych sił w twórczości solowej. Nagrała w duecie z Marcem Nelsonem utwór „After All Is Said and Done” na ścieżkę dźwiękową filmu The Best Man z 1999 roku^[22]. Na początku 2001 roku, kiedy zespół kompletował Survivor, Beyoncé zagrała główną rolę w obrazie Carmen: A Hip Hopera. Film był współczesną adaptacją opery Carmen francuskiego kompozytora Georges’a Bizeta^[23].

W 2002 roku Beyoncé wcieliła się w postać Foxxy Cleopatry w filmie Austin Powers i Złoty Członek^[24]. Obraz okazał się komercyjnym sukcesem, zarabiając w pierwszym tygodniu 73,1 miliona dolarów^[7]. Pierwszy solowy singel Knowles, „Work It Out”, pochodził ze ścieżki dźwiękowej filmu^[25]. Rok później wokalistka wystąpiła u boku Cuby Goodinga Jr. w komedii romantycznej Wojna pokus i nagrała z myślą o nim kilkanaście piosenek, w tym m.in.: „Fighting Temptation” (z udziałem Missy Elliott, MC Lyte i Free), a także cover utworu „Fever”^[26][27].

W 2003 roku Knowles nagrała wraz ze swoim ówczesnym partnerem, Jayem-Z, piosenkę „’03 Bonnie & Clyde”, a także wydała własną wersję „In da Club” 50 Centa^[7][28]. Poza tym, w duecie z Lutherem Vandrossem, nagrała utwór „The Closer I Get to You”, w oryginale wykonywany przez Robertę Flack oraz Donny’ego Hathawaya w 1977 roku^[29]. Wersja Vandrossa i Beyoncé otrzymała nagrodę Grammy w kategorii najlepszy utwór R&B zespołu lub duetu; na tej samej gali Vandross wygrał statuetkę za „Dance with My Father”, w nagrywaniu którego również wzięła udział Knowles^[30][31].

2003–2004: Dangerously in Love

Po premierach debiutanckich płyt Williams i Rowland, Knowles również wydała pierwszy solowy album, Dangerously in Love, który ukazał się w czerwcu 2003 roku^[29]. Zadebiutował on na szczycie Billboard 200, rozchodząc się w pierwszym tygodniu w 317 tysiącach egemplarzy^[20]. Album uzyskał status czterokrotnej platyny w Stanach Zjednoczonych, rozchodząc się w tym kraju w ponad 4,7 miliona kopii^[32][33].

Z albumu pochodziły dwa utwory numer jeden. „Crazy in Love”, nagrany z udziałem Jaya-Z, został wydany jako główny singel i pozostawał na 1. miejscu Billboard Hot 100 przez osiem tygodni^[34]. W Wielkiej Brytanii wokalistka również zdominowała notowania, gdyż na szczycie pozostawała jednocześnie i płyta, i singel^[35][36]. Drugi singel, „Baby Boy”, nagrany z dancehallowym wokalistą Seanem Paulem, spędził na 1. pozycji Hot 100 dziewięć tygodni^[37][38].

W 2004 roku Beyoncé zdobyła pięć nagród Grammy za swoje solowe dokonania, a w tym m.in.: za najlepszą piosenkę R&B („Crazy in Love”), najlepszy wokalny utwór R&B („Dangerously in Love 2”) oraz najlepszy album R&B (Dangerously in Love). Wyrównała jednocześnie rekord dla największej liczby statuetek zdobytych jednej nocy. Wcześniej dokonały tego jedynie: Lauryn Hill (1999), Alicia Keys (2002) oraz Norah Jones (2003). W 2004 roku Knowles otrzymała ponadto BRIT Award dla najlepszej międzynarodowej artystki^[39].

2004–2005: Destiny Fulfilled i zawieszenie działalności grupy

W 2004 roku Knowles planowała wydać kontynuację Dangerously in Love, złożoną z kilku utworów niewydanych na pierwszej płycie. Jednakże jej aspiracje zostały porzucone ze względu na konflikty w terminarzu, w tym nagrywanie finałowego albumu Destiny’s Child^[40]. W tym samym roku Beyoncé zaśpiewała Hymn Stanów Zjednoczonych Ameryki podczas finału Super Bowl XXXVIII na Reliant Stadium w Houston^[41].

Po trzyletniej przerwie Knowles powróciła do studia z Williams i Rowland, aby nagrać ostatni album Destiny’s Child, Destiny Fulfilled, wydany w listopadzie 2004 roku^[14]. Aby wesprzeć jego promocję zespół wyruszył w trasę koncertową Destiny Fulfilled… And Lovin’ It, która trwała od kwietnia do września 2005 roku. Podczas występu w Barcelonie grupa ogłosiła, że po zakończeniu północnoamerykańskiego etapu Destiny’s Child zakończy działalność^[14][42]. W październiku 2005 roku ukazał się album kompilacyjny zespołu, #1’s, złożony ze wszystkich singli numer jeden w twórczości Destiny’s Child oraz najbardziej znanych utworów. Wśród nich znalazły się również trzy nowe piosenki, w tym „Stand Up for Love”.

W marcu 2006 roku Destiny’s Child uhonorowany został gwiazdą w Hollywood Walk of Fame^[41]. Poza tym zespół uznany został za najlepiej sprzedającą się żeńską grupę muzyczną w historii^[43][44].

Kontynuując karierę filmową, Knowles wystąpiła w komedii familijnej Różowa Pantera u boku Steve’a Martina, wcielając się w rolę Xanii^[45][46]. Obraz miał premierę 10 lutego 2006 roku i zadebiutował na szczycie amerykańskiego box office’u, zarabiając w pierwszym tygodniu 21,7 miliona dolarów^[7]. Na ścieżkę dźwiękową filmu wokalistka nagrała z udziałem Slim Thuga utwór „Check on It”, który dotarł do 1. miejsca Billboard Hot 100^[45].

2006–2007: Dreamgirls i B’Day

W 2006 zagrała w filmie Dreamgirls. Knowles wcieliła się w jedną z najważniejszych postaci, Deenę Jones, wzorowaną na Dianie Ross^[45][47]. Film miał premierę we wrześniu 2006 roku, a poza Knowles wystąpili w nim m.in.: Jamie Foxx, Eddie Murphy, Jennifer Hudson i Danny Glover. Beyoncé nagrała na ścieżkę dźwiękową filmu kilka piosenek, w tym wydaną jako singel „Listen”^[48]. 14 grudnia 2006 roku Knowles nominowana była do dwóch Złotych Globów: za rolę w Dreamgirls dla najlepszej aktorki w musicalu lub komedii oraz dla najlepszej oryginalnej piosenki („Listen”)^[49].

Zainspirowana rolą w Dreamgirls, Knowles pracowała nad albumem B’Day^[50]. Za produkcję albumu odpowiedzialni byli m.in.: Rich Harrison, Rodney Jerkins i Sean Garrett, zaś materiał rejestrowany był w nowojorskich Sony Music Studios. Płyta została skompletowana w trzy tygodnie, a Beyoncé jest współautorką oraz współproducentką niemal wszystkich utworów^[51].

B’Day miał międzynarodową premierę 4 września 2006 roku, celebrując 25. urodziny wokalistki. Album zadebiutował na szczycie Billboard 200, rozchodząc się w pierwszym tygodniu w ponad 541 tysiącach egzemplarzy^[52]. Poza tym uzyskał status trzykrotnej platyny w Stanach Zjednoczonych za sprzedaż powyżej trzech milionów kopii^[32]. Główny singel, „Déjà Vu”, nagrany z udziałem Jaya-Z, zajął 1. miejsce UK Singles Chart. W październiku wydany został kolejny singel, „Irreplaceable”, który pozostawał na szczycie Billboard Hot 100 przez dziesięć tygodni i był jednym z najpopularniejszych utworów w karierze Beyoncé^[53]. Mimo komercyjnego sukcesu, krótki okres produkcji płyty spotkał się ze sporą krytyką^[54][55][56].

3 kwietnia 2007 roku ukazała się edycja deluxe B’Day, zawierająca pięć nowych utworów, a także hiszpańskojęzyczną wersję „Irreplaceable” oraz „Listen”^[57][57]. Jednocześnie wydany został również B’Day Anthology Video Album, złożony z dziesięciu wideoklipów do piosenek z B’Day^[57][58]. Beyoncé wyruszyła w trasę koncertową promującą album, The Beyoncé Experience, w ramach której wystąpiła w ponad 90 obiektach na całym świecie. Zapis koncertu w Staples Center w Los Angeles został wydany na DVD The Beyoncé Experience Live^[59].

2008–2010: I Am... Sasha Fierce, rekord Grammy i przerwa w karierze

Trzeci album studyjny Knowles, I Am... Sasha Fierce, ukazał się 18 listopada 2008 roku^[60]. Wokalistka wytłumaczyła, że tytułowa Sasha Fierce to jej alter ego, które przybiera na scenie^[61]. Premierę płyty poprzedziło wydanie dwóch singli: „If I Were a Boy” i „Single Ladies (Put a Ring on It)”^[62][63]. Podczas gdy „If I Were a Boy” uplasował się na szczytach notowań na całym świecie, zwłaszcza w Europie, „Single Ladies (Put a Ring on It)” dotarł na 1. miejsce Billboard Hot 100, na którym pozostawał przez cztery tygodnie. Piąty singel z I Am... Sasha Fierce „Halo”, uplasował się na 5. pozycji Hot 100, będąc 12. utworem Knowles, który zajął miejsce w czołowej dziesiątce listy. Tym samym Beyoncé stała się artystką z największą liczbą singli w pierwszej dziesiątce tej listy w dekadzie 2000–2009^[64][65]. Poza tym jest wokalistką, której utwory spędziły najwięcej tygodni na szczycie listy (36) w tym samym okresie, a także nagrała najwięcej piosenek (19), które uplasowały się w pierwszej czterdziestce Hot 100^[64][65][66].

Beyoncé wystąpiła w musicalu biograficznym Cadillac Records, wcielając się w postać wokalistki bluesowej Etty James. Jej rola spotkała się z pozytywnymi ocenami krytyków, zaś utwór nagrany przez Knowles i Scotta McFarnona, „Once in a Lifetime”, nominowany był do Grammy i Złotego Globu^[67]. Artystka zagrała również w thrillerze Obsesja. Mimo nieprzychylnych recenzji, film okazał się komercyjnym sukcesem^[68].

18 stycznia 2009 roku Beyoncé zaśpiewała podczas uroczystości w Lincoln Memorial, honorujących inaugurację Baracka Obamy, 44. Prezydenta Stanów Zjednoczonych^[69]. Natomiast dwa dni później wykonała cover „At Last” Etty James na balu inauguracyjnym, do którego Barack Obama i jego żona Michelle zatańczyli swój pierwszy taniec jako prezydent i pierwsza dama^[70].

Wiosną 2009 roku Knowles rozpoczęła trasę koncertową I Am... Tour, która objęła ponad 100 występów. Północnoamerykański etap został uwieńczony czterema koncertami w Encore Theater w Las Vegas. Zapis tychże występów wydany został w postaci DVD I Am... Yours: An Intimate Performance. I Am... Tour zajęła miejsce 15. na liście najbardziej dochodowych tras koncertowych 2009 roku, zarabiając ponad 57 milionów dolarów na 57 koncertach, w tym 25 w pełni wyprzedanych^[71]. Występy wokalistki zobaczyło 697 tysięcy osób, a dochód z trasy wzrósł do 86 milionów dolarów po 93 koncertach^[72].

W 2010 roku Beyoncé wzięła udział w charytatywnym telethonie Hope for Haiti Now: A Global Benefit for Earthquake Relief. W londyńskim klubie The Hospital wykonała w duecie z Chrisem Martinem na pianinie akustyczną wersję „Halo”^[73]. W wywiadzie dla USA Today Beyoncé przyznała, że w 2010 roku planuje odpocząć od muzyki^[74].

2010–2013: 4 i Super Bowl XLVII

W listopadzie 2010 roku Knowles potwierdziła, że rozpoczęła prace nad kolejnym albumem studyjnym^[75][76]. 21 kwietnia 2011 wydano pierwszy singiel promocyjny albumu „Run the World (Girls)”, zaś 19 maja miała miejsce oficjalna premiera teledysku do piosenki^[77][78]. 1 czerwca tego samego roku została wydana druga piosenka promocyjna „Best Thing I Never Had”^[79]. Premiera albumu pt. 4 odbyła się 24 czerwca 2011 roku, a wśród producentów i tekściarzy, którzy zostali zaangażowani do produkcji albumu znaleźli się m.in.: Jim Jonsin, Kanye West^[80], Ne-Yo^[81], Sean Garrett^[82], The-Dream, Symbolyc One, Diplo^[83], Switch, Derek Miller i Frank Ocean^[84][85]. Album zadebiutował na szczycie amerykańskiej listy Billboard 200, rozchodząc się w pierwszym tygodniu w 310 tysiącach egzemplarzy na terenie Stanów Zjednoczonych^[86]. 55. ceremonii wręczenia nagród Grammy Beyoncé otrzymała nagrodę za piosenkę „Love on Top”, w kategorii Best Traditional R&B Performance^[87]. Sam album otrzymał nominacje w kategorii najlepszy album do nagród: Soul Train Music Award^[88], People’s Choice Award^[89] oraz NAACP Image Award^[90].

W czerwcu 2011 roku Beyoncé wystąpiła na Glastonbury Festival 2011, wraz z U2 i Coldplay^[91]. Jej 90-minutowy występ miał miejsce ostatniego dnia festiwalu, 26 czerwca 2011 roku^[92]. Beyoncé była pierwszą kobietą, która wystąpiła w roli headlinera (jednego z głównych wykonawców) na scenie-piramidzie Glastonbury Festival od ponad dwudziestu lat^[91]. Następnie Knowles zaśpiewała podczas kolejnych dwóch wielkich festiwali w Wielkiej Brytanii: 9 lipca pojawiła się na scenie T in the Park w Szkocji, zaś dzień później wystąpiła na Oxegen w Irlandii^[93][94]. W sierpniu 2011 roku Beyoncé wystąpiła podczas serii czterech koncertów specjalnych – 4 Intimate Nights with Beyoncé, w nowojorskim Roseland Ballroom^[95].

21 stycznia 2013 roku wokalistka wykonała Hymn Stanów Zjednoczonych Ameryki podczas drugiej inauguracji Baracka Obamy na stanowisko Prezydenta Stanów Zjednoczonych, która odbyła się w waszyngtońskim United States Capitol^[96]. 3 lutego 2013 roku Beyoncé wystąpiła podczas halftime show Super Bowl XLVII, rozgrywanego na stadionie Mercedes-Benz Superdome w Nowym Orleanie. Wokalistka, ubrana przez Rubina Singera, wykonała medley utworów ze swojej kariery^[97]. Jej halftime show zostało pozytywnie przyjęte przez odbiorców; witryna ABC News stwierdziła, że „użytkownicy Twittera i Facebooka oszaleli podczas jej występu, a gdy na scenie dołączyły do niej Kelly i Michelle, wielu zareagowało wręcz histerycznie”^[98]. Wedle danych serwisu Twitter, tuż przed jej występem, w trakcie oraz krótko po, w sieci opublikowano 749 tysięcy tweetów o Beyoncé, zaś podczas całego wieczoru liczba ta przekroczyła 6 milionów^[98].

2013–2016: The Mrs. Carter Show World Tour

16 lutego na antenie HBO premierę miał film dokumentalny poświęcony Knowles, Life is But a Dream^[99]. Dokument, za którego produkcję i reżyserię odpowiadała sama wokalistka, zawiera archiwalne materiały z jej dzieciństwa, zapisy prób przed koncertami i sesji nagraniowych w studio, ukazuje jej rolę jako matki i biznesmenki oraz próby balansowania pomiędzy karierą a życiem rodzinnym, a w tym powrót na scenę po narodzinach córki^[100]. Telewizyjna premiera filmu zgromadziła przed odbiornikami 1,8 miliona widzów, co stanowi największą oglądalność spośród wszystkich produkcji dokumentalnych HBO od co najmniej 2004 roku, kiedy to Nielsen zaczął badać rynek w obecnej formule^[101]. Z kolei 24 maja 2013 roku odbyła się premiera filmu animowanego 3D Tajemnica zielonego królestwa, w którym Knowles użyczyła głosu postaci królowej Tary^[102]. Na potrzeby produkcji wokalistka nagrała ponadto utwór „Rise Up”, napisany we współpracy z Sią.

15 kwietnia 2013 roku, występem w serbskim Belgradzie, Knowles rozpoczęła światową trasę koncertową The Mrs. Carter Show World Tour, która obejmowała 123 koncerty na całym świecie^[103]. W maju zaś wokalistka nagrała wraz z raperem André 3000 cover piosenki „Back to Black” Amy Winehouse, który został następnie wydany na ścieżce dźwiękowej filmu Wielki Gatsby.

Potwierdzając prace nad nowym albumem, Beyoncé opublikowała w marcu 2013 roku fragment utworu „Bow Down / I Been On”^[104]. W międzyczasie Knowles pojawiła się gościnnie wraz z Michelle Williams w utworze „You Changed”, wydanym na płycie Talk a Good Game Kelly Rowland^[105]. Następnie, z raperami 2 Chainz i The-Dream, nagrała piosenkę „Turnt”, wydaną na płycie tego ostatniego, zatytułowanej IV Play^[106]. Beyoncé pojawiła się również na kolejnym wydawnictwie swojego męża Jaya-Z – Magna Carta... Holy Grail, w utworze „Part II (On the Run)”, a także w ścieżkach „Tom Ford” i „BBC”, w których wystąpiła pod przydomkiem Third Ward Trill^[107].

13 grudnia 2013 roku, Knowles zupełnie niespodziewanie opublikowała za pośrednictwem iTunes swoją piątą płytę, zatytułowaną Beyoncé. W momencie premiery zyskała ona miano „wizualnej”, jako że każdej z piosenek towarzyszył wideoklip. Album zadebiutował na szczycie listy Billboard 200, a jego sześciodniowa sprzedaż na świecie wyniosła milion kopii^[108]. Trzydniowa sprzedaż światowa Beyoncé osiągnęła natomiast poziom 828,773 egzemplarzy, dzięki czemu wydawnictwo dzierży tytuł najszybciej sprzedającej się płyty w historii iTunes^[109][110]. Sama wokalistka stała się ponadto pierwszą kobietą w historii, której pięć kolejnych albumów debiutowało na 1. miejscu listy Billboard 200^[110]. „XO” i „Drunk in Love” (z udziałem Jaya-Z) wydane zostały 16 i 17 grudnia jako główne single promujące płytę. Muzycznie album przedstawia nieco mroczniejsze, nieeksplorowane przez nią wcześniej muzycznie tematy, takie jak bulimia, depresja poporodowa, a także obawy i niepewności co do małżeństwa i macierzyństwa^[111]. Singiel „Drunk in Love” zadebiutował na miejscu drugim listy Billboard Hot 200^[112].

W kwietniu 2014 roku Beyoncé oraz Jay-Z ogłosili trasę On the Run. Była to pierwsza tego typu seria wspólnych występów pary^[113]. 24 sierpnia artystka została uhonorowana nagrodą Video Vanguard Award podczas MTV Video Music Awards, otrzymała także statuetki w trzech kategoriach: Najlepsze wideo z przekazem społecznym oraz Najlepsza Kinematografia za „Pretty Hurts” oraz Najlepszą Kolaborację za „Drunk in Love”^[114]. W listopadzie magazyn Forbes ogłosił Beyoncé po raz drugi z rzędu najlepiej zarabiającą kobietą w przemyśle muzycznym; jej majątek powiększył się o 115 milionów dolarów, ponad dwukrotnie więcej niż w roku poprzednim. Album Beyoncé doczekał się reedycji w formie edycji platynowej; box setu zawierającego zupełnie nowe utwory. Według Międzynarodowej Federacji Przemysłu Fonograficznego (IFPI) w przeciągu ostatnich 19 dni 2013 roku album sprzedał się w łącznym nakładzie 2.3 miliona kopii, co uczyniło go dziesiątym najlepiej sprzedającym się krążkiem tego roku^[115]. Był również jednym z dwudziestu najlepiej sprzedających się albumów roku 2014^[116]. Do listopada 2014 Beyoncé sprzedała się łącznie w pięciu milionach kopii, a do marca 2015 roku wygenerowała ponad miliard odtworzeń^[117].

2016–2018: Lemonade i Everything Is Love

6 lutego 2016 roku Beyoncé wydała singiel „Formation” wraz z teledyskiem na platformie streamingowej Tidal^[118]. Po raz pierwszy singiel został wykonany na żywo podczas NFL Super Bowl 50 halftime show^[119][120]. 6 kwietnia 2016 opublikowała krótki klip zwiastujący projekt zatytułowany Lemonade^[121]. Okazał się nim być godzinny film który swoją premierę miał na kanale HBO. Produkcja otrzymała pozytywne recenzje oraz cztery nominacje do Nagrody Emmy, a sama Beyoncé otrzymała dwie nominacje do tej nagrody, za pracę reżysera oraz producenta^[122].

23 kwietnia 2016 został wydany szósty album studyjny zatytułowany tak samo jak film, czyli Lemonade^[123]. Album znalazł się na pierwszym miejscu listy US Billboard 200, czyniąc Beyoncé pierwszym artystą w historii Billboardu, który zadebiutował na pierwszym miejscu na liście w przypadku każdego albumu^[124]. Wszystkie utwory albumu znalazły się na liście Billboard Hot 100^[125].

Był to trzeci najlepiej sprzedający się album w 2016 roku w USA z 1,554 milionami sprzedanych egzemplarzy, a także najlepiej sprzedający się album na świecie z globalną sprzedażą 2,5 miliona w ciągu roku^[126][127]. Lemonade uzyskało uznanie magazynu Rolling Stone, który umieścił Lemonade na pierwszym miejscu w zastawieniu najlepszych albumów w 2016 roku^[128]. Krążek był nominowany w 11 kategoriach podczas MTV Video Music Awards 2016^[127]. Na 59. rozdaniu nagród Grammy w lutym 2017, Lemonade otrzymało 2 nagrody (pośród 9 nominacji)^[129]. W tym 2016 piosenkarka ogłosiła swoją światową trasę The Formation World Tour, który uwzględniał koncerty w Północnej Ameryce oraz Europie^[130][131].

We wrześniu 2017 roku Beyoncé współpracowała z J Balvinem i Willym Williamem, przy remiksie utworu „Mi Gente". Piosenkarka przekazała cały dochód ze sprzedaży piosenki na pomoc osobom poszkodowanym w wyniku huraganu Harvey i huraganu Irma w Teksasie, Meksyku, Portoryko i innych wyspach karaibskich^[132]. 10 listopada Eminem wydał „Walk on Water" z udziałem Beyoncé. 30 listopada Ed Sheeran ogłosił, że Beyoncé pojawi się w remiksie jego piosenki „Perfect". Utwór „Perfect Duet” został wydany 1 grudnia 2017 roku i osiągnął pierwsze miejsce w rankingach USA^[133][134]. Wraz z Jaz -Z stworzyła piosenkę „Family Feud”, które znalazła się na płycie rapera 4:44. Wspólnie z mężem oraz DJ Khaledem nagrała piosenkę „Top Off”, która znalazła się w albumie Father of Asahd.

14 kwietnia 2018 roku Beyoncé zagrała na festiwalu Coachella. Początkowo do tego wydarzenia miało dojść w 2017 roku, jednak piosenkarka zrezygnowała z występu, z powodu obaw lekarzy dotyczących jej ciąży^[135]. Jej występ z 14 kwietnia, w którym wzięło udział 125 000 festiwalowiczów, został natychmiast doceniony, a wiele mediów określiło go jako historyczny. Występ stał się najczęściej oglądanym występem na żywo Coachella i najczęściej oglądanym występem na żywo w YouTube wszech czasów^[136][137]. 6 czerwca 2018 roku Beyoncé i jej mąż Jay-Z rozpoczęli trasę On the Run II w Cardiff w Wielkiej Brytanii. Dziesięć dni później, podczas ostatniego występu w Londynie, para zaprezentowała album Everything Is Love, wspólny album studyjny. Album znalazł się na drugim miejscu na US Billboard 200, z 123.000 egzemplarzy ekwiwalentu albumu, z czego 70 000 to sprzedaż samych albumów. 2 grudnia 2018 r. Beyoncé wraz z Jay-Z wystąpiły na festiwalu Global Citizen Festival: Mandela 100, który odbył się na stadionie FNB w Johannesburgu w RPA.

2019–2021: Homecoming, The Lion King i Black Is King

17 kwietnia 2019 został wydany film, film dokumentalny i koncertowy Homecoming, który skupiaj się na historycznych występach Beyoncé na Coachelli w 2018 roku^[138]. Wraz z filmem doszło do opublikowania album koncertowego Homecoming: The Live Album^[139]. Za zaangażowanie w filmie artystka otrzymała cztery nominacje do Primetime Emmy Awards, w tym za reżyserię, scenariusz i produkcje^[140].

9 lipca 2019 miała miejsce premiera adaptacji filmu Król Lew, w której produkcję zaangażowała się Beyoncé. Artystka użyczyła głosu jednej z głównych postaci Bajki – Nali^[141]. Dodatkowo była jednym z autorów ścieżki dźwiękowej, wykonując m.in. cover piosenki „Can You Feel the Love Tonight”^[142]. 19 lipca wydała The Lion King: The Gift, czyli album zawierający piosenki z filmu, w tym singiel „Spirit”, który otrzymał nominację do Złotego Globu^[143][144].

29 kwietnia 2020 Beyoncé pojawiła się na remiksie utworu Megan Thee Stallion „Savage”. Piosenka zajęła pierwsze miejsce na liście Billboard Hot 100^[145]. 19 czerwca 2020 Beyoncé wydała singiel „Black Parade”^[146]. 31 lipca 2020 doszło do premiery filmu muzycznego Black is King, którego reżyserem, producentem i scenarzystą była Beyoncé, a sam film otrzymał Nagrodę Primetime Emmy^[147].

W 2021 Beyoncé wydała piosenkę pod tytułem „Be Alive”^[148]. Piosenka znalazła się na ścieżce dźwiękowej do filmu King Richard i otrzymała nominację do Oscara oraz Złotego Globu w kategorii „najlepsza piosenka oryginalna”^[149].

2022: Renaissance

W czerwcu 2022 Beyoncé ogłosiła, że w lipcu dojdzie do premiery jej siódmego albumu studyjnego^[150]. Pierwszy singiel promocyjny „Break My Soul”, został wydany 21 czerwca 2022^[151]. Piosenka znalazła się na 20. miejscu listy Billboard Hot 100 i zdobyła uznanie krytyków^{[152][153][154]}. Cały album zatytułowany Renaissance został wydany 29 lipca 2022 i zadebiutował na pierwszym miejscu listy Billboard 200^[155][156]. Po premierze albumu, singiel „Break My Soul” znalazł się na pierwszym miejscu listy Billboard 100, a w samym zestawieniu znalazły się wszystkie utwory z nowego albumu^[157]. Krążek otrzymał pozytywne recenzje, stając się jednym z najbardziej docenianych albumów w 2022^[158][159]. W grudniu album został uwzględniony na pierwszym miejscu w zestawieniu najlepszych albumów 2022 m.in. przez: The Guardian^[160], The Hollywood Reporter^[161], The New York Times^[162] oraz Rolling Stone^[163]. W 2022 Beyoncé otrzymała dziewięć nominacji do Nagrody Grammy, stając się najczęściej nominowanym wykonawcą podczas 65. ceremonii wręczenia nagród Grammy^[164]. W trakcie ceremonii otrzymała cztery nagrody, a sam album zdobył tytuł Best Electronic/Dance Album^[165].

21 stycznia 2023 Beyoncé wystąpiła w Dubaju na prywatnym pokazie, który był jej pierwszym organizowanym koncertem przed publicznością od 2019 roku^[166]. Występ stał się przedmiotem zainteresowania mediów i wyzwalał kontrowersje w związku z wyborem Dubaju jako miejsca koncertu, gdzie homoseksualizm jest nielegalny^[167]. 1 lutego 2023 Beyoncé poinformowała, że w maju wyruszy w swoją dziewiątą trasę koncertową Renaissance World Tour, podczas której dwukrotnie wystąpiła w Polsce^[168].

Styl artystyczny

Muzyka i głos

Skala mezzosopranowego głosu Beyoncé wynosi cztery oktawy^[169]. Jon Pareles z The New York Timesa skomentował, że Knowles posiada głos, który definiował zespół, opisując go jako „jedwabisty, lecz cierpki, uparcie trzepoczący, z rezerwą soulowego beltingu”^[170]. Stosowany przez nią belting, czyli przeciąganie rejestru piersiowego, wymaga mocnej przepony, przez co niewiele wokalistek operuje tą techniką, a do nielicznej grupy należą m.in.: Christina Aguilera, Leona Lewis oraz Mariah Carey^[171][172]. James Anthony z The Guardian określił głos Knowles jako „szybki i charakterystyczny, z niemal czkającą techniką wokalną”^[19]. Chris Richards z Washington Post stwierdził^[173]:

Magazyn Cove umieścił Knowles na 7. miejscu listy 100 najlepszych wokalistek, przyznając jej 48/50 punktów, bazujących na różnych kryteriach^[174]. Ze względu na wykorzystywanie melizmatu artystka porównywana jest do Mariah Carey, której wokal często pozostawia w tle melodię i zbacza z linii melodycznej^[175]. W 2023 Beyoncé znalazła się na liście 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów magazynu Rolling Stone, zajmując 8 miejsce^[176].

Muzyka tworzona przez Knowles to generalnie contemporary R&B, do którego dodawane są często elementy popu, funku, hip hopu oraz soulu^[177]. Podczas gdy Beyoncé nagrywa niemal wyłącznie anglojęzyczne utwory, w jej twórczości znajduje się również kilka hiszpańskojęzycznych piosenek, które pochodzą głównie z reedycji albumu B’Day. Wokalistka uczyła się tegoż języka w szkole, jednak, jak przyznała, obecnie zna jedynie kilka hiszpańskich słów. Dlatego przed nagraniem hiszpańskojęzycznych wersji utworów na B’Day fonetycznej wymowy uczył ją producent Rudy Perez^[58].

Produkcja i pisanie tekstów

Od czasów Destiny’s Child Knowles pozostaje artystycznie zaangażowana w swoją karierę^[14]. Wymieniana jest jako współautorka większości piosenek zespołu, a także solowych utworów. Beyoncé znana jest z pisania tekstów opartych na własnych emocjach oraz, przede wszystkim, poruszających temat empowermentu kobiet, przez co została okrzyknięta symbolem niezależności kobiet^{[178][179][180]}. Jednakże w jednym z wywiadów przyznała, że „posiadanie Jaya-Z w życiu zmieniło jej wyobrażenia o tym, jak kobiety i mężczyźni powinni się do siebie odnosić”^[181]. Część utworów wokalistki jest autobiograficzna, inspirowana prywatnymi doświadczeniami lub przeżyciami bliskich jej osób^[182]. Dokonania Knowles jako autorki tekstów zostały docenione w 2001 roku na gali ASCAP Music Awards, kiedy to otrzymała nagrodę dla tekściarza roku. Stała się pierwszą Afroamerykanką, a zarazem drugą kobietą w historii, która zdobyła tę statuetkę^[5][18][182].

Poza tym Knowles jest współproducentką większości projektów, w które była zaangażowana. Jej udział nie obejmował jednak formowania beatów, tylko zazwyczaj skupiał się na wymyślaniu melodii oraz pomysłów, którymi dzieliła się ze współpracownikami^[183]. W 2006 roku na szczycie Billboard Hot 100 uplasowały się trzy single, których współautorką była Beyoncé („Irreplaceable”, „Grillz” zawierający sample „Soldier” oraz „Check on It”). Stała się tym samym trzecią kobietą w historii, która tego dokonała, po Carole King (1971) i Mariah Carey (1991). W sumie, wraz z Diane Warren, zajmuje 3. miejsce ze względu na liczbę utworów, w których pisaniu brała udział, i które zajęły 1. pozycję Hot 100^[184].

Inspiracje artystyczne

Beyoncé wyróżnia Michaela Jacksona jako swoją największą muzyczną inspirację i idola^[185]. Knowles uznaje również Dianę Ross za jedną z postaci, która ma bardzo duży wpływ na jej twórczość, uważając ją za „artystkę kompletną: świetną aktorkę, dobrą wokalistkę i piękną, elegancką kobietę, która jako jedna z nielicznych piosenkarek zdołała przebić się do kina na wysokim poziomie”^[186]. Whitney Houston jest jej kolejną idolką; Beyoncé przyznała, że to Houston zainspirowała ją, by dążyć do realizacji muzycznych celów^[187]. Do innych artystów, którzy mają wpływ na twórczość Knwoles należą: Cher^[188], Tina Turner^[189], Prince^[190], Lauryn Hill^[186], Aaliyah^[191], Mary J. Blige^[192], Janet Jackson^[193], Anita Baker i Rachelle Ferrell^[186]. Beyoncé przyznała, że to wokal Mariah Carey i jej utwór „Vision of Love” przyczynił się do tego, że jako dziecko zaczęła uczyć się śpiewu i zapoczątkował jej drogę do kariery muzycznej^[194]. Knowles wielokrotnie mówiła ponadto, że w gronie inspirujących ją postaci ważne miejsce zajmują Oprah Winfrey, którą opisała jako „definicję silnej kobiety”, a także pierwsza dama Michelle Obama^[186][195].

Wiele motywów oraz stylów muzycznych na drugim albumie solowym Knowles, B’Day (2006), było inspirowanych jej rolą w filmie Dreamgirls (2006)^[196]. Jak przyznała, Beyoncé chciała wyprodukować płytę, której tematem nadrzędnym byłyby feminizm oraz empowerment kobiet^[197]. Inspiracją w tworzeniu B’Day była również postać Josephine Baker^[198]. Knowles oddała jej hołd podczas koncertu Fashion Rocks w 2006 roku, wykonując utwór „Déjà Vu” w charakterystycznej dla Baker mini-spódniczce ze sztucznych bananów^[199]. Przy nagrywaniu I Am... Sasha Fierce (2008) największą inspirację dla Beyoncé stanowili Jay-Z i Etta James; ich wpływy sprawiły, że wokalistka dążyła do eksploracji różnych gatunków i stylów muzycznych^[200]. Z kolei w przypadku albumu 4 (2011), Knowles wyróżniła szereg inspiracji, z których czerpała kompletując płytę; należał do nich Fela Kuti, Earth, Wind & Fire, DeBarge, Lionel Richie, Teena Marie i R&B lat 90., a także, w nieco mniejszym stopniu, twórczość Jaya-Z, The Jackson 5, New Edition, Adele, Florence and the Machine oraz Prince’a^[201][202].

Wpływ na innych artystów

Wielu artystów wymienia Beyoncé i jej prace jako inspiracja w tym: Taylor Swif^[203], Nicki Minaj^[204], Frank Ocean^[205], Jay-Z, Lady Gaga^[206], Adele^[207], Ariana Grande^[208], Paul McCartney^[209], Garth Brooks^[210], Britney Spears^[208], Miley Cyrus^[211], Sam Smith^[208] Olivia Rodrigo^[212], Selena Gomez^[208], Alexandra Burke^[213] i Roksana Węgiel^[214].

Beyoncé zdobyła powszechne uznanie w gronie artystów i osób publicznych. Lady Gaga wyznała w programie specjalnym MTV^[206]:

Adele podczas wywiadu mówiła o Beyoncé^[207]:

Nicole Scherzinger powiedziała^[215]:

Wizerunek sceniczny

W 2008 roku Knowles przedstawiła swoje alter ego, Sashę Fierce, która reprezentowała bardziej agresywną, seksowną i pewną siebie stronę wokalistki. W wywiadzie z Entertainment Weekly zaznaczyła, że alter ego przeznaczone jest „wyłącznie na scenę”^[216]. Charakterystycznym elementem stroju Sashy Fierce jest metalowa rękawiczka. W lutym 2010 roku, w rozmowie z magazynem Allure wokalistka przyznała, że to koniec z Sashą Fierce^[217].

W 2006 roku zadebiutował zespół koncertowy Beyoncé, Suga Mama, złożony wyłącznie z kobiet^[218]. Po raz pierwszy grupa towarzyszyła Knowles na scenie podczas gali BET Awards, po czym pojawiła się w teledyskach do „Irreplaceable” i „Green Light”^[58]. Poza tym Suga Mama występowała z wokalistką podczas tras koncertowych, w tym The Beyoncé Experience oraz I Am... Tour.

Tygodnik Michigan Chronicle pochwalił w artykule „Born to Entertain” zachowanie sceniczne Knowles^[219]. The New York Times stwierdził, że „w jej silnym pragnieniu zajmowania się muzyką jest zapierająca dech elegancja”^[220]. Renee Michelle Harris z South Florida Times napisała^[221]:

Krytycy uznali również koncertowe wystąpienia artystki. Jim Farber z The Daily News napisał^[222]:

Stephanie Classen ze Star Phoenix zadeklarowała^[223]:

Działalność biznesowa i produkty

House of Deréon

W 2005 roku Beyoncé założyła wraz z matką Tiną dom mody House of Deréon. Styl oraz koncepcja ubrań inspirowana jest trzema pokoleniami kobiet w ich rodzinie, zaś część nazwy – „Deréon” stanowi hołd wobec babci Knowles, Agnèz Deréon^[224][225]. Marka posiada sklepy na terenie Stanów Zjednoczonych oraz Kanady^[225]. W 2004 roku Beyoncé i Tina powołały do życia również Beyond Productions, firmę zajmującą się menedżmentem oraz licencjonowaniem House of Deréon^[226].Odzież House of Deréon wykorzystana została w grze Style Savvy na Nintendo DS, którą promowała Knowles^[227].

W lipcu 2009 roku Beyoncé i jej matka wprowadziły na rynek nową markę, Sasha Fierce for Deréon, której grupą docelową była młodzież. Kolekcja dostępna była w sklepach Macy's i Dillard's, a także Jimmy Jazz oraz Against All Odds^[228]. W maju 2010 roku Knowles porozumiała się z siecią odzieżową C&A; na mocy umowy na specjalnych warunkach, w brazylijskich sklepach C&A zadebiutowała kolekcja Deréon by Beyoncé for C&A^[229].

Współprace z markami

W 2002 roku Beyoncé podpisała kontrakt z Pepsi, zakładający udział w reklamach telewizyjnych, radiowych oraz drukowanych napoju^[230]. Wokalistka została włączona do kampanii promocyjnej, aby zwiększyć potencjalne grono odbiorców o nowe grupy wiekowe^[231]. W reklamie telewizyjnej z 2004 roku, która utrzymana była w stylu gladiatorskim, Knowles pojawiła się u boku Britney Spears, Pink oraz Enrique Iglesiasa. Następnego roku do tego grona dołączyli Jennifer Lopez i David Beckham, a nowa kampania ukazywała gwiazdy w roli samurajów^[232].

Pod koniec 2007 roku Beyoncé została twarzą perfum Emporio Armani Diamonds^[233]. Utrzymana w stylu retro i zarejestrowana w formacie monochromatycznym reklama ukazywała wokalistkę w srebrnej, opalizującej niczym diamenty sukni, która na tle orkiestry śpiewała własną wersję klasyka „Diamonds Are a Girl’s Best Friend”^[234]. Według New York Post, wyboru dokonał osobiście Giorgio Armani^[235]

Knowles reklamowała również produkty kosmetyczne oraz perfumy. Odkąd ukończyła 18 lat współpracowała z firmą L’Oréal, a w 2003 roku podpisała z nią oficjalny kontrakt, opiewający na kwotę miliona dolarów^[236][237]. W 2004 roku wokalistka wyprodukowała we współpracy z marką Tommy Hilfiger sygnowany przez siebie zapach True Star. Jako część wkładu w produkt, Beyoncé nagrała cover utworu „Wishing on a Star” do reklam telewizyjnych perfum^[238].

W 2007 roku Knowles podpisała kontrakt reklamowy z firmą Samsung i stała się twarzą telefonu muzycznego F300^[239]. Wokalistka pojawiła się w reklamach telewizyjnych produktu, a także wystąpiła na kilku promocyjnych koncertach^[239]. Kilkanaście tygodni później Samsung wyprodukował limitowaną edycję modelu, zwaną B’Phone’em, stworzoną we współpracy z Beyoncé^[240]. B’Phone’a od wersji oryginalnej, oprócz parametrów technicznych, odróżniał m.in. burgundowo-złoty kolor, a także indywidualny dostęp do materiałów koncertowych oraz muzycznych z repertuaru Knowles^[240].

Perfumy Beyoncé

W 2010 roku premierę miały pierwsze perfumy Knowles, Heat^[241]. W ciągu pierwszej godziny sprzedano 72 tysiące flakonów, czyli 1200 buteleczek na minutę, zaś sam Heat stał się najpopularniejszym zapachem w Stanach Zjednoczonych^[242][243]. Po pierwszym miesiącu dostępności w Macy's, dochód ze sprzedaży Heat wyniósł ponad 3 miliony dolarów^[244]. Według ekspertów rynku, w pierwszym roku produkcji Heat mógł przynieść zyski w wysokości 100 milionów dolarów^[245][246]. 14 lutego 2011 roku premierę miały drugie perfumy Beyoncé – Heat Rush, stanowiące siostrzany zapach Heat. Z kolei we wrześniu tego samego roku w sklepach zadebiutowały trzecie perfumy Knowles, Pulse. W 2013 roku, z okazji rozpoczęcia trasy koncertowej The Mrs. Carter Show, na rynku pojawiła się limitowana wersja Heat^[247]. W sumie, sześć różnych edycji Heat pozostaje najlepiej sprzedającym się zapachem stworzonym przez osobę z show-biznesu, z zyskami ze sprzedaży przekraczającymi 400 milionów dolarów^[248].

Działalność filantropijna

Survivor Foundation

Knowles, jej rodzice oraz siostra, a także Kelly Rowland założyli w 2005 roku Survivor Foundation. Fundacja powstała z myślą o ofiarach huraganu Katrina oraz ludziach zmuszonych do ewakuacji z obszaru podległego Houston, który nawiedziły sztormy^[5]. Poza tym Beyoncé ofiarowała 100 tysięcy dolarów Gulf Coast Ike Relief Fund, organizacji wspierającej poszkodowanych w wyniku huraganu Ike^[249]. Od tego czasu Survivor Foundation rozszerzyła działalność o pomoc ludziom, którzy ucierpieli we wszelkiego rodzaju katastrofach, a także wsparcie w indywidualnych przypadkach, zwłaszcza osób chorych na HIV/AIDS oraz bezdomnych^[250]. Fundacja przeznaczyła ponad 2,5 miliony dolarów na różne cele w Houston, jednak jej działalność obejmuje całe Stany Zjednoczone^[250]. Wśród inicjatyw Survivor Foundation są m.in.: doroczny karnawał świąteczny, Knowles-Rowland Center oraz Temenos Place Apartments, czyli 43-piętrowy budynek w Houston, przeznaczony dla rodzin, które ucierpiały po naturalnych katastrofach^[250]. Koszt budowy obiektu wyniósł 4,7 miliony dolarów, z czego ok. 1,7 miliona przeznaczyły na ten cel Beyoncé oraz Kelly^[250].

Jako przedstawicielka Survivor Foundation, Beyoncé odwiedziła Etiopię, gdzie gościła w lokalnych sierocińcach oraz brała udział w sadzeniu drzew, części kampanii Two Trees for 2000^[250]. Podczas trasy koncertowej The Beyoncé Experience w 2006 roku, wokalistka zorganizowała kilka zbiórek żywności, przy okazji występów w: Houston (14 lipca), Atlancie (20 lipca), Waszyngtonie (9 sierpnia), Toronto (15 sierpnia), Chicago (18 sierpnia) oraz Los Angeles (2 września)^[251]. Akcja przeprowadzona była we współpracy z pastorem Rudym Rasmusem, Survivor Foundation i Capital Area Food Bank, największym non-profitowym bankiem żywności w Waszyngtonie^[251].

Inicjatywy charytatywne

W 2005 roku producent muzyczny David Foster, jego córka Amy Foster-Gillies oraz Knowles napisali utwór „Stand Up for Love”, który posłużył jako oficjalny hymn Międzynarodowego Dnia Dziecka. Wydarzenie to odbywa się dorocznie, 20 listopada, a w jego trakcie prowadzone są akcje mające na celu zbieranie funduszy oraz informowanie ludzi o problemach, które dotykają dzieci na całym świecie^[5][252]. W 2008 roku Beyoncé nagrała z kilkoma innymi wokalistkami, a w tym m.in.: Mariah Carey, Leoną Lewis, Rihanną i Mary J. Blige, „Just Stand Up!”, piosenkę promującą charytatywny program Stand Up to Cancer. 4 października 2008 roku Knowles wzięła udział w koncercie Diamond Ball & Private Concert, organizowanym przez Miami Children’s Hospital Foundation, który odbył się w American Airlines Arena. Tego dnia artystka została również wprowadzona do International Pediatric Hall of Fame^[253].

Po zakończeniu prac na planie filmu Cadillac Records, Beyoncé przekazała całe wynagrodzenie Phoenix House, organizacji non-profit, prowadzącej centra walki z nałogami na terenie Stanów Zjednoczonych^[254]. Knowles odwiedzała Brooklyn, aby przygotować się do roli Etty James, która była uzależniona od heroiny, co miało duży wpływ na tę decyzję^[254]. 5 marca 2010 roku Beyoncé i Tina Knowles dokonały oficjalnego otwarcia Beyoncé Cosmetology Center w Brooklyn Phoenix House. Program oferuje siedmiomiesięczne kursy kosmetyczne dla kobiet i mężczyzn. Marka L’Oréal ufundowała wszystkie produkty wykorzystywane w centrum, zaś wokalistka wraz z matką zobowiązały się do dorocznego wsparcia finansowego w wysokości 100 tysięcy dolarów^[255].

Beyoncé we współpracy z General Mills Hamburger Helper uruchomiła kampanię „Show Your Helping Hand”. Jej celem była pomoc organizacji Feeding America w dostarczeniu ponad 3,5 miliona posiłków lokalnym bankom żywności. Z tego powodu Knowles apelowała do swoich fanów, aby ci przynosili ze sobą produkty z długą datą przydatności do spożycia na jej koncerty^[256]. Według oficjalnej strony kampanii, „Show Your Helping Hand” pomogła w zebraniu ponad 50 000 dolarów oraz dostarczeniu 3 milionów posiłków potrzebującym^[256].

Beyoncé została w 2010 roku oficjalną twarzą limitowanej edycji koszulek Fashion for Haiti, sygnowanych przez Council of Fashion Designers of America i zaprojektowanych przez Petera Arnella, aby wesprzeć ofiary trzęsienia ziemi na Haiti^[257]. W marcu 2011 roku Beyoncé zaangażowała się kampanię „Let’s Move! Flash Workout”, okazującą wsparcie dla inicjatywy pierwszej damy Michelle Obamy, mającej na celu zwalczanie otyłości wśród dzieci i młodzieży^[258]. Akcja miała na celu zachęcenie jak największej liczby uczniów amerykańskich szkół średnich do równoczesnego wykonania, 3 maja o 13:42, wcześniej opracowanej choreografii „Let’s Move!”^[258]. Knowles została twarzą kampanii; specjalnie na rzecz akcji ponownie nagrała utwór „Get Me Bodied”, zmieniając jego tytuł na „Move Your Body”^[259].

W lipcu 2012 roku poinformowano, że Knowles nakręci wideoklip do utworu „I Was Here” na rzecz globalnych obchodów Światowego Dnia Pomocy Humanitarnej, inicjowanego przez Biuro ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA)^[260]. Akcja ta była częścią kampanii, mającej na celu zachęcenie każdego człowieka na świecie do poczynienia co najmniej jednego gestu pomocy wobec innych w tenże dzień^[261]. Premiera teledysku miała miejsce 19 sierpnia; nastąpiła równocześnie na głównych platformach telewizyjnych, kinowych i ekranach projekcyjnych zamontowanych na budynkach w Nowym Jorku, Dubaju i Genewie^[260]. Klip powstał w obecności publiczności, 10 sierpnia w siedzibie Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku, a za jego reżyserię odpowiadali Kenzo Digital i Sophie Muller^[262].

Na początku 2013 roku Knowles nawiązała współpracę z Salmą Hayek oraz Fridą Giannini nad kampanią „Chime for Change” prowadzoną przez dom mody Gucci, której celem jest szerzenie idei empowermentu kobiet^[263]. 1 czerwca 2013 roku w Londynie odbył się koncert promujący akcję, na którym gościnnie wystąpiły między innymi Katy Perry, Ellie Goulding, Florence and the Machine i Rita Ora^[264]. Beyoncé jest ponadto promotorką kampanii „Miss a Meal” na rzecz donacji produktów żywnościowych^[265], wspiera również działalność charytatywną Goodwill Industries za pośrednictwem charytatywnych aukcji internetowych Charitybuzz, które wspierają tworzenie nowych miejsc pracy w Stanach Zjednoczonych oraz Europie^[266].

Osiągnięcia

Nagrody

 Zobacz też: Lista nagród i nominacji Beyoncé.

Beyoncé otrzymała 32 nagrody Grammy (pośród 88 nominacji)^[267]. W 2023 po zdobyciu 32 statuetki Grammy stała się najczęściej nagradzanym artystą w historii nagród przyznawanych przez National Academy of Recording Arts and Sciences^[268]. Znalazła się na 2 miejscu w zastawieniu 100 najbardziej nagradzanych gwiazd w historii według magazynu Fuse^[269].

Beyoncé zdobyła również 29 MTV Video Music Awards, co czyni ją najczęściej nagradzaną artystką w historii Video Music Award^[270]. Jest również najczęściej nagradzanym i nominowanym artystą w historii BET Award, zdobywając 32 nagrody z łącznej liczby 76 nominacji^[271]. Jest najbardziej nagradzaną osobą na Soul Train Music Awards z 21 nagrodami jako artysta solowy i najbardziej nagradzaną osobą na NAACP Image Awards z 27 nagrodami jako artysta solowy^[272][273]. Dodatkowo Beyoncé jest trzecią najczęściej nagradzaną artystką Billboard Music Award, posiadając 27 statuetek.

Otrzymała wiele nagród i nominacji za pracę filmową i telewizyjną. Otrzymała nominację do Oscara za najlepszą piosenkę oryginalną^[274]. Była czterokrotnie nominowana do Złotych Globów w tym jedną za grę aktorską w filmie Dreamgirls^[275]. Została wyróżniona dwiema nagrodami Critics’ Choice Movie Awards (pośród 5 nominacji)^[276]. Byłą sześciokrotnie nominowana do Nagrody Satelita, w tym dwukrotnie w kategoriach aktorskich^[277]. Była trzykrotnie nominowana w kategoriach aktorskich do NAACP Image Award. Otrzymała 9 nominacji do Nagrody Emmy^[276].

Wyróżnienia

Beyoncé pojawiła się 16 razy w księdze Rekordów Guinnessa (obecnie posiada 11 rekordów)^{[272][278][279][280][281][282][283][284][285][286][287][288][289][290]}. Posiada swoje dni w stanie Minnesota (23 maja)^[291] oraz w miastach Columbia (21 sierpnia)^[292] i Orlando (29 sierpnia)^[293]. W 2018 roku otrzymała klucze do Nowego Orleanu i Columbii^[292][294].

Beyoncé została uhonorowana tytułem Kobiety Roku 2009 według tygodnika Billboard^[295]. W 2010 roku znalazła się na 9 miejscu najbardziej wpływowych kobiet na świecie według magazynu Forbes^[296]. W kolejnych latach zajęła: 18 miejsce (2011)^[297], 23 miejsce (2012)^[298], 18 miejsce (2013)^[299], 17 miejsce (2014)^[300], 21 miejsce (2015)^[301], 50 miejsce (2017 i 2018)^[302][303], 66 miejsce (2019)^[304], 72 miejsce (2020)^[305] i 76 miejsce (2021)^[306]. W 2014 roku została uznana za najbardziej wpływową kobietą na świecie według magazynu,,Time”^[307]. W 2016 roku piosenkarka zajęła 51 miejsce na liście najpotężniejszych kobiet magazynu biznesowego Fortune^[308]. W 2018 i 2020 roku została nazwana najpotężniejszą kobietą muzyki według listy BBC Woman’s Hour^[309][310]. W 2020 roku została wymieniona wśród 100 najbardziej wpływowych kobiet stulecia^[311]. W czerwcu 2018 roku magazyn Rolling Stone opublikował zestawienie 100 najlepszych piosenek XXI wieku, w którym piosenka „Crazy in Love” zajęła 1. miejsce^[312]. W 2020 roku magazyn muzyczny Pollstar przyznał jej nagrodę najlepszej artystki koncertowej dekady^[313]. W styczniu 2023 Beyoncé znalazła się na liście 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów magazynu Rolling Stone, zajmując 8. miejsce^[314].

W styczniu 2012 roku ogłoszono, że Scaptia beyonceae, gatunek muchówki z rodziny bąkowatych, który został odkryty na terenach północnego Queensland w Australii, zyskał swoją nazwę na cześć Beyoncé Knowles^[298].

Życie prywatne

Od 2002 roku pozostaje w związku z raperem Jayem-Z, z którym kilkakrotnie współpracowała muzycznie. Pogłoski na temat łączących ich romantycznych relacji pojawiły się po nagraniu wspólnego utworu „’03 Bonnie & Clyde”^[7]. Mimo zainteresowania mediów, artyści nie ujawniali informacji na temat życia prywatnego^[315][316]. Od tego czasu media kilkakrotnie informowały, jakoby para miała wziąć ślub, jednakże Beyoncé ostatecznie ucięła spekulacje twierdząc, że „ona i Jay-Z nie są nawet zaręczeni”^[181]. Dwa lata później to raper został zapytany o małżeństwo, odpowiadając: „Pewnego dnia – pozostawmy to w tym punkcie.”^[317]

4 kwietnia 2008 roku Beyoncé wyszła za mąż za Jaya-Z podczas prywatnej ceremonii na tarasie apartamentu Jaya-Z w nowojorskiej dzielnicy Tribeca. Fakt ten został nagłośniony przez media kilkanaście dni później, 22 kwietnia, kiedy część publikacji dotarła do informacji, że para wypełniła dokumenty ślubne^[318]. Jednak mimo to, artyści nie potwierdzali ani nie komentowali oficjalnie żadnych doniesień prasowych; sama Beyoncé nie ujawniała również swojego pierścionka zaręczynowego. Dopiero 5 września 2008 roku, podczas koncertu Fashion Rocks, wokalistka pokazała się publicznie w wartym 5 milionów dolarów pierścionku projektu Lorraine Schwartz^[319]. Media okrzyknęły uroczystość ślubną pary mianem jednego z najpilniej strzeżonych wydarzeń w historii show-biznesu; pomimo upływu lat, pierścionek zaręczynowy pozostawał bowiem jedynym znanym, potwierdzonym elementem związanym z ceremonią^[320][321].

28 sierpnia 2011 roku Beyoncé i Jay-Z oficjalnie potwierdzili, że spodziewają się pierwszego dziecka^[322][323]. Córka Beyoncé i Jaya-Z, Blue Ivy Carter, przyszła na świat w sobotę, 7 stycznia 2012 roku, w prywatnym skrzydle nowojorskiego szpitala Lennox Hill w Upper East Side^{[324][325][326]}. Jako pierwszy, informacje o narodzinach Blue Ivy opublikował dziennik The Houston Chronicle; krótko po tym powielił je serwis E! Online^[324]. Następnie kolejne wiarygodne źródła, włączając w to Billboard^[327], USA Today^[325], Fox News^[324], ABC News^[328][329] i MSNBC^[326], również oficjalnie poinformowały o przyjściu na świat pierwszego dziecka Beyoncé i Jaya-Z. Wśród pierwszych osób z otoczenia pary, które odniosły się do narodzin Blue Ivy był magnat przemysłu muzycznego, Russell Simmons, który w serwisie Twitter napisał: „Gratulacje dla moich dobrych przyjaciół Beyoncé i Jaya-Z.”^[326][329] Z kolei Rihanna zamieściła na tej samej stronie wpis: „Witaj na świecie, księżniczko Carter! Ciocia Rih.”^[326][329]

Trzy lata z rzędu Beyoncé i Jay-Z byli według magazynu Forbes najlepiej zarabiającą parą Hollywood. W 2008 roku ich łączny roczny dochód wyniósł 162 miliony dolarów, w 2009 roku stanowił 122 miliony, natomiast w 2010 roku szacowany był na 150 milionów dolarów^{[330][331][332]}. W wydaniu Księgi rekordów Guinnessa z 2011 roku, Beyoncé i Jay-Z uznani zostali za najbardziej wpływową i najlepiej zarabiającą parę świata^[333]. Jednocześnie kilka miesięcy później umieszczeni zostali przez Forbesa na 2. miejscu zestawienia najlepiej zarabiających par Hollywood 2011 roku, z rocznym zyskiem 72 milionów dolarów; ustąpili wówczas jedynie Gisele Bündchen i Tomowi Brady’emu (76 milionów dolarów)^[334]. W 2009 roku brytyjski magazyn polityczny New Statesman stworzył prestiżową listę 50 postaci, które mają największy wpływ na współczesny obraz świata; na 47. miejscu znalazł się duet Beyoncé-Jay-Z wyróżniony jako para tworząca muzyczno-biznesowe, rozrastające się imperium^[335]. W styczniu 2012 roku Knowles i Jay-Z zajęli 13. miejsce na liście Power 100 Billboardu, uwzględniającej najbardziej wpływowe osoby branży muzycznej^[336]. W 2012 roku artyści powrócili ponadto na szczyt listy najlepiej zarabiających par Hollywood, jako że wygenerowali łączny dochód w wysokości 78 milionów dolarów^[337].

1 lutego 2017 roku para oznajmiła, że spodziewa się bliźniaków^[338]. 13 czerwca na świat przyszła ich córka Rumi i syn Sir^[339][340].

Dyskografia

Albumy studyjne Destiny’s Child

 Osobny artykuł: Dyskografia Destiny’s Child.

• 1998: Destiny’s Child
• 1999: The Writing’s on the Wall
• 2001: Survivor
• 2001: 8 Days of Christmas
• 2004: Destiny Fulfilled

Albumy studyjne Beyoncé

 Osobny artykuł: Dyskografia Beyoncé.

• 2003: Dangerously in Love
• 2006: B’Day
• 2008: I Am... Sasha Fierce
• 2011: 4
• 2013: Beyoncé
• 2016: Lemonade
• 2022: Renaissance

Ścieżki dźwiękowe

• 2006: Dreamgirls: Music from the Motion Picture
• 2019: The Lion King: The Gift

Wspólne albumy

• 2018: Everything Is Love z Jay-Z (jako the Carters)

Trasy koncertowe

• 2003: Dangerously in Love Tour
• 2004: Verizon Ladies First Tour
• 2007: The Beyoncé Experience
• 2009–10: I Am... Tour
• 2013–14: The Mrs. Carter Show World Tour
• 2014: On the Run Tour
• 2016: The Formation World Tour
• 2018: On the Run II Tour
• 2023: Renaissance World Tour

Filmografia

Film

Rok	Film	Rola	Notki
2002	Austin Powers i Złoty Członek	Foxxy Cleopatra	Nominacja – Black Reel Award for Best Breakthrough Performance Nominacja – MTV Movie Award for Best Breakthrough Performance
2003	Wojna pokus	Lilly	Nominacja – Black Reel Award for Best Actress Nominacja – NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture
2004	Fade to Black	ona sama	dokument o Jayu-Z
2006	Różowa Pantera	Xania	rola drugoplanowa
	Dreamgirls	Deena Jones	Nominacja – Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy Nominacja – MTV Movie Award for Best Performance – Female Nominacja – Black Reel Award for Best Actress Nominacja – NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture Nominacja – Satellite Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy
2008	Cadillac Records	Etta James	Wygrana – Black Reel Award for Best Ensemble Nominacja – NAACP Image Award for Outstanding Supporting Actress in a Motion Picture Nominacja – Satellite Award for Best Supporting Actress – Motion Picture
2009	Obsesja	Sharon Charles	Wygrana – MTV Movie Award for Best Fight
2013	Tajemnica zielonego królestwa	królowa Tara (głos)	główna rola
2019	Król Lew	Nala (głos)

Telewizja

Rok	Film	Rola	Notki
1998	Inny w klasie	ona sama	„A Date with Destiny” (seria 3., odcinek 10.)
2000	Sławny Jett Jackson		„Backstage Pass” (seria 3., odcinek 16.)
2001	Carmen: A Hip Hopera	Carmen	główna rola, film telewizyjny
2003	All of Us	ona sama	„Kindergarten Confidential” (seria 1., odcinek 4.)
2007	My Night at the Grammys		film telewizyjny
2009	Wow! Wow! Wubbzy!	Shine (głos)	„Wubbzy’s Big Makeover/The Big Wuzzlewood” (seria 2., odcinek 22.) „Wubb Girlz Rule!/Wuzzleburg Idol” (seria 2., odcinek 19.) „Bye Bye Wuzzleburg/Wubbzy’s Wacky Journey” (seria 2., odcinek 20.) „Lights, Camera, Wubbzy!/A Wubbstar Is Born” (seria 2., odcinek 23.)
	Wow! Wow! Wubbzy!: Wubb Idol		film telewizyjny

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Beyoncé w bazie AllMusic (ang.)
• Beyoncé w bazie IMDb (ang.)